Najlepszy film lat 50. to debiut, a nie dzieło Hitchcocka

Trzy filmy Alfreda Hitchcocka z lat 50. mają na TMDB średnią w okolicach ośmiu punktów lub wyższą. Dwa ma Akira Kurosawa, dwa Billy Wilder. Żaden z nich nie wygrywa. Pierwsze miejsce zajmuje reżyser, który kręcił wtedy swój pierwszy film pełnometrażowy. Zasady są proste. Bierzemy filmy z premierą w latach 1950–1959, które mają na TMDB co najmniej 1 500 głosów, i układamy je według średniej ocen (stan na 10 listopada 2026). Do tego jeden warunek: każdy reżyser może mieć w dziesiątce tylko swój najwyżej oceniany tytuł. Zaczynamy od dziesiątego miejsca.

10. Ben Hur (1959)

Dwanaście nominacji do Oscara, jedenaście statuetek. Wśród nich za reżyserię dla Williama Wylera i za pierwszoplanową rolę męską dla Charltona Hestona. Widzowie TMDB są mniej hojni: Ben Hur ma średnią 7,888. To wystarczyło, by o włos wyprzedzić innego Wylera. Rzymskie wakacje z Audrey Hepburn mają 7,881.

9. Na nabrzeżach (1954)

Z dziesięciu nominacji aż osiem zamieniło się w Oscary. Na nabrzeżach wygrał w kategorii najlepszy film, a Elia Kazan za reżyserię. Statuetki odebrali też Marlon Brando (Terry Malloy) i Eva Marie Saint za rolę drugoplanową. Ciekawostka z tej samej gali: film miał aż trzech nominowanych w kategorii aktora drugoplanowego i żaden nie wygrał. Lee J. Cobb, Karl Malden, Rod Steiger. Pierwszego z nich warto zapamiętać. Średnia na TMDB: 7,899.

8. 400 batów (1959)

Jedyny francuski film w dziesiątce. 400 batów François Truffauta ma średnią 8,024 z 2 202 głosów, a Antoine’a Doinela gra w nim Jean-Pierre Léaud. Czeski dystrybutor wymyślił dla niego zupełnie inny tytuł: Nikdo mě nemá rád, czyli „Nikt mnie nie kocha”. Tuż za Truffautem, o siedem tysięcznych punktu, jest M jak morderstwo Hitchcocka (8,017). W naszej bazie film jest dostępny na MUBI.

7. Wszystko o Ewie (1950)

Gala Oscarów w 1951 roku była pojedynkiem dwóch tytułów z tego rankingu. Wygrało Wszystko o Ewie: sześć statuetek, w tym za najlepszy film, a dla Josepha L. Mankiewicza za reżyserię i scenariusz. George Sanders zdobył nagrodę za rolę drugoplanową. Margo Channing gra Bette Davis, Eve Harrington Anne Baxter. Średnia 8,081. Pokonany rywal z tamtego wieczoru ma dziś na TMDB 8,292. Znajdziecie go na czwartym miejscu.

6. Tam, gdzie rosną poziomki (1957)

Złotego Niedźwiedzia na Berlinale 1958 przyznało temu filmowi jury z Frankiem Caprą na czele. Tam, gdzie rosną poziomki Ingmara Bergmana ma na TMDB średnią 8,108, wyższą niż Mankiewicz i Truffaut. W roli profesora Isaka Borga występuje Victor Sjöström. W naszej bazie film figuruje w ofercie Edisonline.

5. Ścieżki chwały (1957)

To jedyny film wojenny w dziesiątce. Ścieżki chwały Stanleya Kubricka mają średnią 8,256. Pułkownika Daxa gra Kirk Douglas, a generała Broularda Adolphe Menjou. Oscara dla najlepszego filmu odebrał w 1958 roku inny wojenny tytuł z tego samego rocznika. Most na rzece Kwai ma dziś na TMDB 7,811 i do dziesiątki się nie zmieścił.

4. Bulwar Zachodzącego Słońca (1950)

Oto przegrany z 1951 roku. Bulwar Zachodzącego Słońca miał jedenaście nominacji, a wygrał trzy: za scenariusz, scenografię i muzykę Franza Waxmana. Najlepszy film i reżyseria przypadły Mankiewiczowi. Widzowie TMDB odwracają ten werdykt. Średnia 8,292 to ponad dwie dziesiąte punktu więcej niż u zwycięzcy. Normę Desmond gra Gloria Swanson, Joego Gillisa William Holden, a Maxa von Mayerlinga Erich von Stroheim. Wilder ma w tej dekadzie jeszcze Pół żartem, pół serio (8,1), które przez naszą zasadę zostało poza zestawieniem.

3. Okno na podwórze (1954)

Najlepszy Hitchcock dekady według widzów wyszedł z gali Oscarów z pustymi rękami. Cztery nominacje, zero statuetek, a nagrodę za reżyserię zgarnął tamtego wieczoru Elia Kazan za film z dziewiątego miejsca. Okno na podwórze ma średnią 8,352 z 6 722 głosów. L. B. Jefferiesa gra James Stewart, Lisę Fremont Grace Kelly. Gdyby nie nasza zasada, Hitchcock zająłby jeszcze dwa miejsca, z M jak morderstwo i z filmem Północ – północny zachód (7,981).

2. Siedmiu samurajów (1954)

Do zwycięzcy brakuje mu niespełna pięciu setnych punktu. Siedmiu samurajów ma średnią 8,5 z 3 909 głosów. Kikuchiyo gra Toshirō Mifune, Kambeia Takashi Shimura. Kurosawa ma w dekadzie także Rashomon z oceną 8,1, który zmieściłby się w dziesiątce bez trudu. Brytyjski BFI przywrócił „Siedmiu samurajów” do kin we wrześniu 2024 roku w nowej rekonstrukcji 4K. Tak wyglądał zwiastun:

Po nim zostało już tylko jedno miejsce.

1. Dwunastu gniewnych ludzi (1957)

Debiutant pokonał Kurosawę, Hitchcocka i Wildera. Dwunastu gniewnych ludzi to pierwszy pełnometrażowy film Sidneya Lumeta. Średnia 8,547 z 9 180 głosów, czyli najwięcej w całej dziesiątce. W kinach poniósł porażkę. Budżet wynosił według różnych źródeł od 340 do 350 tysięcy dolarów, a wpływy według ówczesnych doniesień ledwo go pokryły. Złoty Niedźwiedź w Berlinie w 1957 roku przyszedł szybciej niż widzowie. Na Oscarach film miał trzy nominacje i wszystkie przegrał z Mostem na rzece Kwai. Producentami byli Henry Fonda i scenarzysta Reginald Rose. Fonda zagrał też przysięgłego nr 8. Przysięgłego nr 3 gra Lee J. Cobb, ten sam, który był nominowany za Na nabrzeżach.

W książce Making Movies Lumet opisał swój zabieg. W miarę trwania filmu sięgał po obiektywy o coraz dłuższej ogniskowej i opuszczał kamerę: pierwszą jedną trzecią kręcił powyżej linii oczu, drugą na ich wysokości, ostatnią od dołu. Pokój na ekranie robi się przez to coraz ciaśniejszy. Tuż pod progiem głosów została Tokijska opowieść Yasujirō Ozu: średnia 8,169, ale tylko 1 119 głosów. Pierwszym tytułem, który wszedłby do dziesiątki po Ben Hurze, jest Noc myśliwego Charlesa Laughtona (7,865).