Od Tenzinga do Rutkiewicz i Wielickiego: film Apple TV i polskie rozdziały historii Everestu

29 maja 1953 roku na szczycie Everestu stanęło dwóch ludzi, ale przez dekady opowiadano głównie o jednym z nich. Tenzing w reżyserii Jennifer Peedom, ze scenariuszem Luke’a Daviesa, odwraca te proporcje: bohaterem jest Szerpa Tenzing Norgay, a nie Edmund Hillary. W rolę Tenzinga wcielił się Genden Phuntsok, Hillary’ego gra Tom Hiddleston, kierownika wyprawy Johna Hunta Willem Dafoe, a w obsadzie jest też Caitríona Balfe. Światowa premiera odbyła się 4 września 2026 roku na festiwalu w Telluride. 9 października film trafił do kin w USA i Australii, a od 16 października jest dostępny na całym świecie w Apple TV. Trwa 125 minut. Zdjęcia ruszyły w maju 2025 roku w Katmandu i w rejonie Everestu, a zakończyły się w sierpniu w Nowej Zelandii. Siódme podejście. Brytyjska wyprawa Hunta była dla Tenzinga już siódmą wyprawą na Everest. Rok wcześniej brał udział w dwóch szwajcarskich próbach od strony Nepalu i razem z Raymondem Lambertem dotarł na wysokość około 8595 metrów, co było wówczas rekordem wysokości. Właśnie tę drogę do sukcesu film stawia na pierwszym planie. Według stanu na 19 października film ma w Rotten Tomatoes 98 proc. pozytywnych recenzji (z 51). Krytycy piszą o wciągającej, pełnej taktu przygodzie, która oddaje należny hołd pionierowi niesłusznie pominiętemu przez historię. Metacritic jest bardziej powściągliwy: 67 na 100 punktów z 18 recenzji. Screen Daily po pokazie otwarcia festiwalu w Zurychu ocenił, że film jest zbyt stonowany, by naprawdę porywać. Polskie pierwszeństwa. Dla polskiego widza ta historia ma szczególny kontekst. 16 października 1978 roku Wanda Rutkiewicz jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na szczycie Everestu. Niespełna półtora roku później, 17 lutego 1980 roku, Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy dokonali pierwszego zimowego wejścia na Everest, a zarazem pierwszego zimowego wejścia na jakikolwiek ośmiotysięcznik. Nasi południowi sąsiedzi czekali dłużej. Pierwszymi Słowakami na szczycie byli 15 października 1984 roku Zoltán Demján i Jozef Psotka, którzy weszli bez tlenu filarem południowym, razem z Szerpą Ang Ritą. Psotka miał wtedy 50 lat i stał się najstarszym człowiekiem, który zdobył Everest bez tlenu, ale 16 października zginął podczas zejścia. Pierwszy Czech, Leopold Sulovský, dotarł na szczyt z włoską wyprawą 17 maja 1991 roku przez Wielki Kuluar, zwany Kuluarem Nortona. Jak wypada na tle innych filmów? Zestawiliśmy filmy fabularne (bez dokumentów) osadzone w Himalajach i Karakorum, które mamy w naszej bazie, według średniej oceny widzów TMDB z 19 października 2026 roku. Tenzing prowadzi z wynikiem 8,17, choć oddano na niego dopiero 72 głosy. Dalej są Siedem lat w Tybecie (7,16; 2922 głosy), Everest z 2015 roku (6,8; 4981 głosów) i Granice wytrzymałości (6,01; 1059 głosów). Przy tak małej liczbie głosów średnia Tenzinga może się jeszcze wyraźnie zmienić.