Amadeusz Amadeus

„Amadeus“ (1984) to zabawny dramat kostiumowy, który skutecznie przenosi cię do Wiednia z lat 1783-1791. Mozart był w zasadzie gwiazdą rocka ery, a niektóra z jego dynamicznej muzyki nawet przywołuje pewne nowoczesne style rockowe. Nadanie głównym postaciom osobowości pomaga ożywić wydarzenia, a struktura wspomnień sprawia, że historia jest interesująca do opowiedzenia.

Rzadko można znaleźć wielokrotnie nagradzaną kreację aktorską tak zasłużoną jak ta, którą daje F. Murray Abraham w tym mistrzowsko nakręconym – choć całkowicie spekulatywnym – spojrzeniu na życie i czasy Wolfganga Amadeusza Mozarta, granego przez zdumiewająco przekonującego Toma Hulce'a. Abraham gra dwulicowego, zawistnego i złośliwego Antonia Salieriego, kompozytora nadwornego cesarza Józefa II (Jeffrey Jones) – utalentowanego, zadomowionego w swojej wpływowej i zamożnej pozycji, ale świadomego od dziecka istnienia chłopca, który potrafi grać perfekcyjnie i komponować w locie. Początkowy podziw dla niezwykłego talentu tego młodzieńca szybko ustępuje zazdrości, która staje się siłą napędową każdej chwili Salieriego. Młody mistrz tymczasem przyciąga coraz więcej uwagi i uznania i zaczyna rywalizować z Salierim także o względy cesarza. Salieri musi działać – i nieoczekiwanie pomaga mu w tym sam autodestrukcyjny charakter Mozarta. Porównywany w dzieciństwie do tresowanej małpy, z wiecznymi problemami z ojcem (Roy Dotrice), Mozart nawet po ślubie ze Stanzi (Elizabeth Berridge) i narodzinach własnego dziecka wciąż szuka podziwu, uznania i miłości, balansując na cienkiej granicy między rozpaczą a chronicznym lękiem przed biedą i porażką – co pcha go w coraz głębszy nałóg. Uderzające jest też to, w jakim stopniu muzyka Mozarta przeniknęła nie tylko historię kina, ale i nasze codzienne otoczenie. Cała historia opowiedziana jest poprzez trafną "spowiedź" między Salierim a księdzem, który sam zmaga się z własną wiarą i przekonaniem, że nawet najcięższe grzechy można wybaczyć. A może jednak nie wszystkie? Dbałość o szczegóły jest fantastyczna – scenografia, kostiumy i plenery składają się na bogatą, stylową i pewną siebie atmosferę filmu. Kreacja Hulce'a jako twórczego geniusza pogrążającego się w otchłani cierpienia jest niezwykle przekonująca, a zakończenie – wierne faktom historycznym, przynajmniej w tej warstwie – pozostawia widza emocjonalnie wyczerpanym siłą obu tych aktorskich popisów. To film na duży ekran i dobre nagłośnienie, a trzy godziny seansu mijają zaskakująco szybko.